Ceza Hukukunda Hukuka Uygunluk Nedenleri

Türk Ceza Kanunu'nda hukuka uygunluk nedenleri 24, 25 ve 26. maddelerde düzenlenmiştir.


Bu uygunluk nedenlerinden ilki "Görevin İfası"dır. TCK m. 24/1'de kanun hükmünü yerine getiren kimseye ceza verilmez denmektedir. Örneğin icra memurunun gerektiğinde çilingir vasıtası ile kapıyı açtırabilmesi bu duruma örnek olarak gösterilebilir. TCK m.24/2'de de yetkili bir merciden verilip yerine getirilmesi görev gereği zorunlu olan bir emri uygulayan sorumlu olmaz denmektedir ancak emrin bağlayıcı olabilmesi için bu emrin meşru olması gerekmektedir. Emri yetkili bir merci vermelidir ve emri alan memurun bu emri yerine getirme mecburiyeti olması gerekmektedir. Emri alan memur, emrin kanuna aykırı olduğunu görürse bu durumu emri verene bildirmekle yükümlüdür. Eğer emir vereni bu emrinde ısrar edip yazılı olarak emri yinelerse bu emir yerine getirilir ancak emrin kanuna aykırılığından emir veren sorumlu olacaktır.


İkinci hukuka uygunluk nedeni de meşru savunma(müdafaa)dır. Bir kişinin haksız saldırıdan kendisini veya üçüncü bir şahsı korumak amacıyla saldırgana karşı gerçekleştirdiği savuna hareketine meşru müdafaa denmektedir. Meşru müdafaanın gerçekleşebilmesi için de saldırının haksız olması, bu saldırının bir hakka yönelik bulunması ve saldırının gerçekleşen veya gerçekleşmesi/tekrarı muhakkak olan bir saldırı olması gerekmektedir. Meşru savunma için de savunmada zorunluluk bulunması, saldırıdan başka türlü kurtulma olanağının bulunmaması, savunma ile saldırı arasında oran bulunması ve savunma hareketinin saldırıyı yapan şahsa yöneltilmesi gerekmektedir.


Üçüncü hukuka uygunluk nedeni de zorunluluk halidir. Zorunluluk hali, bir kimsenin bilerekneden olmadığı tehlike halinden kendisini veya başkasını kurtarma zorunluluğu içerisinde, suç teşkil eden ve tehlikeyi bertaraf etmeye yetecek ölçüde bir fiil işlenmesi durumudur. Örneğin sel felaketinden dolayı bir bebeği kurtarmak için araba çalıp onu kurtarmak.


Diğer bir hukuka uygunluk nedeni de hakkın kullanılmasıdır. Hakkını kullanan bir kimseye ceza verilmemektedir. Örneğin, spor müsabakalarında sınırları aşmadan uygulanan şiddet(faul) hakkın kullanılmasına örnek gösterilebilir ya da hekimlerin tedavi amaçlı yaptığı müdahaleler de hakkın kullanması sınırları içerisindedir.


Son hukuka uygunluk nedeni de Rıza'dır. Kişinin, üzerinde mutlak surette tasarruf edebileceği bir hakkına ilişkin verdiği rıza çerçevesinde işlenen bir suçtan dolayı kimseye ceza verilememektedir. Yaşam hakkının sona erdirilmesi rızaya bağlı değildir, bu nedenle bir kişi kendi öldürtmek için rıza verse dahi bu fiil hukuka aykırılık teşkil edecektir. Malvarlığı gibi kişinin üzerinde tasarruf edebileceği haklarda rıza geçerli olacaktır.


#cezahukuku #tck #cmk


12 görüntüleme
  • Instagram Sosyal Simge
  • Facebook Sosyal Simge
  • Twitter Social Icon

© Avrasya Hukuk ve Danışmanlık